ഫീലിയോക്വെ വിവാദം

സഭാചരിത്രത്തെയും ദൈവശാസ്ത്രത്തെയും ആയിരത്തിലധികം വർഷങ്ങളായി സ്വാധീനിക്കുകയും, ക്രൈസ്തവ സഭയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പിളർപ്പിന് വഴിതെളിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു വലിയ തർക്കമാണ് 'ഫീലിയോക്വെ' (Filioque) വിവാദം. പാശ്ചാത്യ സഭയും (റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ) പൗരസ്ത്യ സഭകളും (ഓർത്തഡോക്സ് സഭകൾ) തമ്മിലുള്ള ദൈവശാസ്ത്രപരവും അധികാരപരവുമായ വിയോജിപ്പുകളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു ഈ ഒരൊറ്റ വാക്കാണ്.

ഈ വിഷയത്തിന്റെ ആഴവും ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു ലേഖനം താഴെ നൽകുന്നു.

ഫീലിയോക്വെ വിവാദം: സഭാചരിത്രത്തെ മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരൊറ്റ വാക്ക്

ലത്തീൻ ഭാഷയിലെ 'ഫീലിയോക്വെ' (Filioque) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം "പുത്രനിൽ നിന്നും കൂടി" (and from the Son) എന്നാണ്. പരിശുദ്ധ ത്രിത്വത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ആളായ പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുമ്പോൾ പാശ്ചാത്യ സഭ വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്ത ഈ വാക്കാണ് പിന്നീട് ആഗോള ക്രൈസ്തവ ചരിത്രത്തെ പാശ്ചാത്യ-പൗരസ്ത്യ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ധ്രുവങ്ങളിലാക്കി മാറ്റിയത്.

1. എന്താണ് ഈ തർക്കം?

എഡി 381-ൽ നടന്ന കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കൗൺസിലിൽ അംഗീകരിച്ച 'നിഖ്യാ-കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ വിശ്വാസപ്രമാണ'ത്തിൽ (Nicene Creed) പരിശുദ്ധാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്:

"...പിതാവിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്നവനും പിതാവിനോടും പുത്രനോടും കൂടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനുമായ ജീവനാഥനായ പരിശുദ്ധാത്മാവിലും ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു..."

എന്നാൽ പിന്നീട് പാശ്ചാത്യ (ലത്തീൻ) സഭ ഈ വാചകത്തിൽ ഭേദഗതി വരുത്തി. അവർ അത് ഇപ്രകാരമാക്കി മാറ്റി:

"...പിതാവിൽ നിന്നും പുത്രനിൽ നിന്നും (Filioque) പുറപ്പെടുന്നവനും..."

ഒരു സാധാരണക്കാരന് ഇത് വെറുമൊരു വാക്കിന്റെ വ്യത്യാസമായി തോന്നാമെങ്കിലും, ദൈവത്തിന്റെ ആന്തരിക സ്വഭാവത്തെയും സഭയുടെ അധികാര ഘടനയെയും സംബന്ധിച്ച് വലിയൊരു ദൈവശാസ്ത്ര യുദ്ധത്തിനാണ് ഈ മാറ്റം തിരികൊളുത്തിയത്.

2. ഫീലിയോക്വെയുടെ ചരിത്രം

ഈ വാക്ക് പെട്ടെന്നൊരു ദിവസം മാർപ്പാപ്പ വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ ചേർത്തതല്ല, മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ രൂപപ്പെട്ടുവന്ന ഒന്നാണ്.

• ടൊളീഡോ കൗൺസിൽ (എഡി 589): സ്പെയിനിലെ ടൊളീഡോയിൽ നടന്ന പ്രാദേശിക സഭാനടപടിയിലാണ് ഈ വാക്ക് ആദ്യമായി ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അക്കാലത്ത് യേശുക്രിസ്തു പിതാവായ ദൈവത്തിന് തുല്യനല്ല, മറിച്ച് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഒരു പ്രവാചകൻ മാത്രമാണെന്ന് പഠിപ്പിച്ചിരുന്ന 'ആരിയൻ പ്രസ്ഥാനം' (Arianism) അവിടെ ശക്തമായിരുന്നു. യേശു പിതാവിന് തുല്യനായ ദൈവമാണെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയാൻ വേണ്ടി, പിതാവിനെപ്പോലെ തന്നെ പുത്രനും പരിശുദ്ധാത്മാവിനെ പുറപ്പെടുവിക്കാനുള്ള അധികാരമുണ്ടെന്ന് സ്ഥാപിക്കാനാണ് സ്പാനിഷ് സഭ ഈ വാക്ക് ചേർത്തത്.

• ശാർലമേൻ ചക്രവർത്തിയുടെ സ്വാധീനം (എഡി 800): ഫ്രാങ്ക് രാജാവായ ശാർലമേൻ ഈ ഭേദഗതി തന്റെ സാമ്രാജ്യത്വത്തിൽ പൂർണ്ണമായും നടപ്പിലാക്കി. പൗരസ്ത്യ ബൈസന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നും തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തെ വേറിട്ടു നിർത്താനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധം കൂടിയായി അദ്ദേഹം ഇതിനെ കണ്ടു.

• റോമിന്റെ അംഗീകാരം (എഡി 1014): പൗരസ്ത്യ സഭകളുടെ എതിർപ്പ് ഭയന്ന് റോമിലെ മാർപ്പാപ്പമാർ നൂറ്റാണ്ടുകളോളം വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ വിസമ്മതിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ 1014-ൽ ഹെൻറി രണ്ടാമൻ ചക്രവർത്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദത്തിന് വഴങ്ങി ബെനഡിക്ട് എട്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ റോമിലെ ഔദ്യോഗിക കുർബാനയിൽ 'ഫീലിയോക്വെ' ചേർത്ത വിശ്വാസപ്രമാണം ആലപിക്കാൻ അനുമതി നൽകി.

3. ദൈവശാസ്ത്രപരമായ രണ്ട് കാഴ്ചപ്പാടുകൾ

ദൈവത്തിന്റെ ഏകത്വത്തെയും മൂന്ന് ആൾരൂപങ്ങളെയും സഭകൾ എങ്ങനെ വീക്ഷിക്കുന്നു എന്നതിലാണ് ഇവിടെ വ്യത്യാസമുള്ളത്.

പാശ്ചാത്യ (കത്തോലിക്കാ) വീക്ഷണം:

പാശ്ചാത്യ ദൈവശാസ്ത്രം ദൈവത്തിന്റെ ഏകത്വത്തിന് (Essence) ആണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. പിതാവും പുത്രനും ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവരാകയാൽ (Consubstantial), പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ പുറപ്പെടലിലും അവർക്ക് തുല്യ പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. വിൻസെന്റ് അഗസ്റ്റിന്റെ ചിന്തയനുസരിച്ച്, പരിശുദ്ധാത്മാവ് എന്നത് പിതാവും പുത്രനും തമ്മിലുള്ള പരസ്പര സ്നേഹത്തിന്റെ പൂർണ്ണമായ പ്രകടനമാണ്. അതുകൊണ്ട് ആത്മാവ് ഇരുവരിലും നിന്ന് ഒരേപോലെ (as from one principle) പുറപ്പെടുന്നു.

പൗരസ്ത്യ (ഓർത്തഡോക്സ്) വീക്ഷണം:

പൗരസ്ത്യ ദൈവശാസ്ത്രം ദൈവത്തിന്റെ മൂന്ന് ആൾരൂപങ്ങളുടെ (Persons) സവിശേഷതകളിൽ നിന്ന് ചിന്ത ആരംഭിക്കുന്നു. അവർ "പിതാവിന്റെ പരമാധികാരത്തെ" (Monarchy of the Father) ശക്തമായി പ്രതിരോധിക്കുന്നു. ഓർത്തഡോക്സ് വിശ്വാസമനുസരിച്ച് ത്രിത്വത്തിലെ ഏക ഉറവിടവും കാരണവും പിതാവ് മാത്രമാണ്. പുത്രനിലൂടെയാണ് പരിശുദ്ധാത്മാവ് ലോകത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെടുന്നത് എങ്കിലും (Economic Trinity), ആത്മാവിന്റെ നിത്യമായ പുറപ്പെടൽ പിതാവിൽ നിന്ന് മാത്രമാണ്. പുത്രനിൽ നിന്നും കൂടി ആത്മാവ് പുറപ്പെടുന്നു എന്ന് പറയുന്നത് ദൈവത്തിൽ രണ്ട് ഉറവിടങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന തെറ്റായ ചിന്തയ്ക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു.

സഭാ ഭരണവും അധികാര തർക്കവും

ഫീലിയോക്വെ വെറുമൊരു ദൈവശാസ്ത്ര തർക്കം മാത്രമായിരുന്നില്ല, അത് സഭയുടെ അധികാരത്തെ സംബന്ധിച്ചുള്ള വലിയൊരു ഭരണഘടനാ പ്രശ്നം കൂടിയായിരുന്നു.

പൗരസ്ത്യ സഭകൾ വാദിച്ചത്, സാർവത്രിക സുന്നഹദോസുകൾ (Ecumenical Councils) അംഗീകരിച്ച ഒരു വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ ആഗോള സഭയ്ക്ക് മുഴുവനായി മാത്രമേ അധികാരമുള്ളൂ എന്നാണ്. പൗരസ്ത്യ ബിഷപ്പുമാരുമായി ആലോചിക്കാതെ, റോമിലെ മാർപ്പാപ്പ ഏകപക്ഷീയമായി വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തിയത് മാർപ്പാപ്പയുടെ അധികാര ദുർവിനിയോഗമായി പൗരസ്ത്യ ലോകം കണ്ടു. ഇത് സഭയിലെ രണ്ട് ഭരണരീതികൾ തമ്മിലുള്ള സംഘട്ടനമായി മാറി:

1. മാർപ്പാപ്പയുടെ പരമാധികാരം (Papal Supremacy): സഭയിലെ ഏത് വിശ്വാസസത്യവും നിർവ്വചിക്കാൻ റോമിലെ ബിഷപ്പിന് അധികാരമുണ്ട് എന്ന പാശ്ചാത്യ ശൈലി.

2. സിനഡൽ ഭരണശൈലി (Conciliar Model): സഭയിലെ പ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ ബിഷപ്പുമാരുടെ കൂട്ടായ്മയായ സിനഡുകൾ വഴി മാത്രമേ എടുക്കാവൂ എന്ന പൗരസ്ത്യ ശൈലി.

5. വലിയ സഭാവിഭജനം (Great Schism - 1054)

നൂറ്റാണ്ടുകളായി പുകഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന ഈ തർക്കം എഡി 1054-ൽ വലിയൊരു പൊട്ടിത്തെറിയിൽ കലാശിച്ചു. റോമിൽ നിന്നുള്ള കർദ്നാൾ ഹംബെർട്ടിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രതിനിധി സംഘം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലെ ഹാഗിയ സോഫിയ പള്ളിയിലെ അൾത്താരയിൽ പൗരസ്ത്യ പാത്രിയർക്കീസായ മൈക്കൽ ചെരുലാരിയസിനെ സഭയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിക്കൊണ്ടുള്ള (Excommunication) കൽപ്പന വെച്ചു. പൗരസ്ത്യ സഭ വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ നിന്ന് ഫീലിയോക്വെ 'ഒഴിവാക്കി' എന്ന വിചിത്രമായ ആരോപണവും അതിലുണ്ടായിരുന്നു. പകരമായി പൗരസ്ത്യ സഭ പാശ്ചാത്യ പ്രതിനിധികളെയും പുറത്താക്കി. ഇത് ക്രിസ്തീയ സഭയെ ഔദ്യോഗികമായി കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമായി വിഭജിച്ചു.

ഇന്നത്തെ സാഹചര്യം

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതി മുതൽ ഈ മുറിവ് ഉണക്കാനുള്ള ശക്തമായ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.

• 1995-ൽ ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പയുടെ കാലത്ത് വത്തിക്കാൻ പുറത്തിറക്കിയ ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണത്തിൽ, ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിലുള്ള യഥാർത്ഥ വിശ്വാസപ്രമാണമാണ് ഏറ്റവും ആധികാരികമെന്നും, ലത്തീൻ ഭാഷയിലെ 'ഫീലിയോക്വെ' ഒരു പ്രാദേശിക പ്രതിരോധം മാത്രമായിരുന്നു എന്നും സമ്മതിക്കുകയുണ്ടായി.

• ഇന്ന് പൗരസ്ത്യ സഭാ മേലധ്യക്ഷന്മാർ റോം സന്ദർശിക്കുമ്പോൾ മാർപ്പാപ്പമാർ 'ഫീലിയോക്വെ' ഒഴിവാക്കി യഥാർത്ഥ ഗ്രീക്ക് രൂപത്തിൽ വിശ്വാസപ്രമാണം ചൊല്ലാറുണ്ട്.

ഉപസംഹാരം: ഇന്ന് ആധുനിക ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ ഫീലിയോക്വെ വിവാദത്തെ കാണുന്നത് ഒരു 'മതഭേദം' (Heresy) ആയിട്ടല്ല, മറിച്ച് ഒരേ അനന്ത രഹസ്യത്തെ ലത്തീൻ, ഗ്രീക്ക് എന്നീ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭാഷകളിലൂടെയും ചിന്താധാരകളിലൂടെയും വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഒരു ചരിത്രപരമായ തെറ്റിദ്ധാരണയായിട്ടാണ്. 

If found useful please share with others

Click this icon for more articles: 🏠